Từ điển piano - fortepiano (phần 3)

21/06/2021 | 31

Đàn fortepiano của Anh có nguồn gốc khiêm tốn từ thành quả của Johann Cristoph Zumpe, một nhà chế tạo đàn di cư từ Đức...

Đàn fortepiano của Anh có nguồn gốc khiêm tốn từ thành quả của Johann Cristoph Zumpe, một nhà chế tạo đàn di cư từ Đức và đã làm việc một thời gian trong cơ xưởng của nhà chế tạo harpsichord lừng danh Burkat Shudi. Khởi nghiệp vào giữa hoặc cuối thập niên 1760, Zumpe đã chế tạo những cây piano vuông giá rẻ với một bộ cơ rất đơn giản, không có bộ thoát, đôi lúc bị gọi là ‘đầu ông lão’. Mặc dù không có các kỹ thuật tiên tiến trên cây fortepiano của mình, các nhạc cụ của Zumpe lại rất phổ biến (chúng được bắt chước bên ngoài nước Anh) và đóng một vai trò quan trọng trong việc thay cây đàn harpsichord bằng piano. Các piano vuông này còn là phương tiện cho những buổi công diễn đầu tiên trên nhạc cụ này, nhất là buổi trình diễn của Johann Christian Bach.

Americus Backers, cùng John Broadwood và Robert Stodart, hai công nhân của Shudi, đã sản xuất một bộ cơ tân tiến hơn bộ của Zumpe. ‘Bộ cơ Lớn của Anh’ này có một bộ thoát và búa kiểm tra (check) khiến nó có âm lớn hơn khỏe hơn các đàn Vienna, mặc dù nó đòi hỏi độ nhấn sâu hơn và kém nhạy hơn. Những đại dương cầm thời đầu của Anh của các nhà chế tạo này về mặt hình thức thì giống với các đàn harpsichord của Shudi, có vẻ ngoài rất ấn tượng, tao nhã, trang trí chừng mực. Không giống các nhạc cụ Vienna cùng thời, các đại dương cầm fortepiano của Anh có ba dây cho mỗi nốt thay vì hai.

John Broadwood kết hôn với con gái của thầy ông, Barbara Shudi, vào năm 1769 và cuối cùng được thừa kế và đổi tên hãng Shudi. Công ty Broadwood, vẫn tồn tại đến ngày nay, là một nhà cách tân quan trọng trong tiến trình từ cây fortepiano thành cây piano. Công ty này đã cho chuyển một cây piano của hãng tới Beethoven ở thành Vienna, cây đàn này rõ ràng rất được ông trân quý.

Từ cuối thế kỷ 19 đàn fortepiano đã trải qua sự phát triển kỹ thuật dài rộng và tiến hóa thành cây piano hiện đại. Loại nhạc cụ cổ hơn này thôi được chế tạo.

Vào cuối thế kỷ 19 nhà tiên phong âm nhạc Arnold Dolmetsch đã chế tạo ba cây fortepiano. Nỗ lực nhằm hồi sinh cây đàn fortepiano này, tuy nhiên, là đi trước thời đại đến mấy thập niên nên không dẫn tới sự thu nhận rộng rãi nhạc cụ này.

(Còn tiếp)

Xem tiếp các phần khác của Fortepiano trong Từ điển piano:

Fortepiano: Phần 1 - Nửa đầu thế kỷ 18

Fortepiano: Phần 2 - Nửa sau thế kỷ 18

Fortepiano: Phần 3 - Thế kỷ 19

Fortepiano: Phần 4 - Từ nửa sau thế kỷ 20

Dịch giả: Nhật Nguyệt

Biên tập: Nam Anh Thông


(*) Xem thêm

Bình luận